nzcht

… verbindt

De vijfde discipline

Peter Senge (1992). De vijfde discipline. De kunst en praktijk van de lerende organisatie. Schiedam: Scritum Management.

In de vijfde discipline van Peter Senge staat het zinnetje: “basiswaarden van lerende organisaties zijn openheid, eerlijkheid en liefdevolheid.” Zelf voeg ik daar altijd een zinnetje aan toe, namelijk: ” …. want de eerste twee kunnen niet zonder de laatste.”

Om in organisaties te komen tot het geven van vorm en inhoud van bovengenoemde kernwaarden, wordt aandacht gegeven aan instrumenten die zich richten op de ontwikkeling van:

  • een persoonlijke visie
  • een gemeenschappelijke visie
  • het leren in teamverband
  • het leren verhelderen van mentale modellen
  • het leren denken in cirkels van oorzaak en gevolg, systeemdenken

Deze vijf gebieden vormen in hun onderlinge afhankelijkheid de kern van organisaties die het lerend samenwerken willen verdiepen.

Persoonlijke visie

Ieder mens kijkt vanuit een eigen perspectief naar de wereld om hem heen. Vaak is dit perspectief gekleurd door verhalen die in het verleden hebben gespeeld. Mensen maken zich op die manier afhankelijk van het verleden en vergeten te kijken naar hoe de wereld om hen heen werkelijk is. Juist door goed te kijken in het Hier & Nu – de waarheid onder ogen zien – ontstaan beelden van datgene wat gewenst wordt en mogelijk is.  De afhankelijkheid of gehechtheid aan het verleden wordt omgekeerd naar een onafhankelijk perspectief op het Hier & Nu en een mogelijke toekomst die daarin ligt opgesloten. Zicht krijgen op dat perspectief geeft creatieve energie.

Gemeenschappelijke visie

Als mens zijn wij onlosmakelijk verbonden met onze omgeving. Door het voeren van diepte-dialogen en het inbrengen van persoonlijke visies ontstaat ruimte om elkaar te leren begrijpen. Vanuit dat begrip verdiepen de verschillende gezichtspunten zich en ontstaat een gemeenschappelijk perspectief op de situatie, zoals die is en de verandering die daarin mogelijk is.

Leren in teamverband

Er zijn niet veel bedrijfskundige vraagstukken waar één persoon de oplossing voor de ander kan bepalen. Het wordt wel regelmatig geprobeerd. Één van de verschijnselen daarin is de “reorganisatie”: als we – uiteraard het management – nu eens groep A en groep B bij elkaar zetten, dan is het probleem opgelost. De benadering vanuit het leren, erkent het probleem en stelt zich dan de vraag: “welke mensen zijn bij dit probleem betrokken?” Deze mensen gaan – in het begin meestal onder begeleiding van een procesmanager – met elkaar in gesprek, teneinde te komen tot een gedragen oplossing voor het vraagstuk. Afdelingen zetten zich niet meer tegen elkaar af, maar gaan afdelingsoverstijgend aan het met elkaar in gesprek. De opgebouwde muren worden afgebroken, zodat gezamenlijke beslissingen kunnen ontstaan. Resultaten: meer efficiency, betere werksfeer, gelijkgerichte visie, meer tevredenheid bij de klanten, …

Verhelderen mentale modellen

Het verankeren van een gemeenschappelijke visie en/of het leren in teamverband kan niet zonder aandacht voor mentale modellen. De manier waarop mensen denken en voelen, activeert het gedrag. De oplossing voor problemen kan dus niet alleen gevonden worden in de buitenkant, maar moet zich ook verankeren in de binnenkant van mensen. In organisaties die het leren een centrale plek geven, is aandacht voor de mentale modellen en omkeringen die daarin nodig zijn, zodat teamafspraken en gemeenschappelijk gemaakte visies verankerd worden in het eigen denken, voelen en zijn.

Denken in cirkels van oorzaak en gevolg

Het systeemdenken geeft mensen zicht op de feitelijkheden die in de werkelijkheid spelen. Door deze feitelijkheden met elkaar in verband te brengen, ontstaat zicht op denk- en gedragspatronen waarin mensen elkaar gevangen houden. Door dat beeld scherp te maken, wordt inzichtelijk gemaakt waar verandering mogelijk of noodzakelijk is. Het is een communicatief beeld over de werkelijkheid, zoals die zich onder de ogen van iedere belanghebbende afspeelt. Het gesprek daarover opent het perspectief op nieuwe mogelijkheden.

reageer

ontwerp gezamenlijk door annemariezijl.nl | gewoonbiel.nl | wildeweg.nl  ••  web: wildeweg.nl